Eko e qafës është një ekzaminim pa rrezatim që përdor valë ultratingujsh për të vlerësuar strukturat sipërfaqësore të qafës. Në varësi të arsyes së ekzaminimit, ajo mund të kontrollojë tiroiden, nyjet limfatike, gjëndrat e pështymës dhe indet e buta përreth.
Kur kërkohet posaçërisht eko tiroide, vëmendja përqendrohet te:
- madhësia dhe forma e gjëndrës tiroide;
- struktura e indit tiroide;
- prania e nodujve ose kisteve;
- karakteristikat e çdo noduli;
- nyjet limfatike përreth tiroides;
- ndryshimet që mund të sugjerojnë tiroidit.
Por duhet kuptuar një ndryshim shumë i rëndësishëm:
Ekoja tregon si duket tiroidja, ndërsa analizat hormonale tregojnë si funksionon ajo.
Një tiroide mund të duket normale në eko dhe të mos prodhojë sasinë e duhur të hormoneve. Në të kundërt, një person mund të ketë nodul tiroide, por vlera normale të TSH-së. Për këtë arsye, kombinimi Eko Qafe + konsultë me endokrinologun mundëson një vlerësim më të plotë.
Përgjigjja e shkurtër
| Pyetja | Çfarë duhet të dini |
|---|---|
| A kontrollon ekoja funksionin e tiroides? | Jo. Funksioni vlerësohet me analiza si TSH dhe FT4 |
| A mund të zbulojë noduj? | Po, duke përcaktuar madhësinë dhe karakteristikat e tyre |
| A kontrollohen nyjet limfatike? | Po, mund të vlerësohen forma, struktura dhe qarkullimi i gjakut |
| A tregon nëse një nodul është kancer? | Jo me siguri. Ekoja vlerëson nivelin e dyshimit, por diagnoza mund të kërkojë biopsi |
| A ka rrezatim? | Jo |
| A kërkon agjërim? | Zakonisht jo |
| A është njësoj me Eko Doppler të karotideve? | Jo. Janë ekzaminime me qëllime të ndryshme |
| A duhet kryer çdo vit nga të gjithë? | Jo. Përsëritja vendoset sipas simptomave, gjetjeve dhe rrezikut individual |
Çfarë është ekoja e qafës?
Gjatë ekzaminimit, mbi lëkurën e qafës vendoset një sasi e vogël xheli. Mjeku lëviz sondën e ekografisë në pjesën e përparme dhe anësore të qafës, duke parë në kohë reale strukturat e brendshme.
Ekzaminimi zakonisht është:
- pa dhimbje;
- pa gjilpëra;
- pa rrezatim jonizues;
- i përshtatshëm edhe gjatë shtatzënisë;
- i realizueshëm pa përgatitje të veçantë;
- me kohëzgjatje të zakonshme rreth 15–30 minuta.
Nëse një zonë është e inflamuar ose e dhimbshme, presioni i sondës mund të shkaktojë parehati të lehtë dhe të përkohshme.
Eko qafe apo eko tiroide: cili është ndryshimi?
Termat përdoren shpesh si të ishin të njëjtë, por nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht të njëjtin protokoll.
Eko tiroide
Përqendrohet kryesisht te:
- të dy lobet e tiroides;
- istmusi që lidh lobet;
- madhësia dhe vëllimi i gjëndrës;
- struktura e indit;
- nodujt dhe kistet;
- qarkullimi i gjakut kur përdoret Doppler;
- nyjet limfatike cervikale që lidhen me vlerësimin e tiroides.
Eko e qafës
Mund të ketë një fushë më të gjerë dhe, sipas indikacionit, të përfshijë:
- tiroiden;
- nyjet limfatike;
- gjëndrat submandibulare dhe parotide;
- masa ose kiste sipërfaqësore;
- indet e buta të qafës;
- zona të dhimbshme ose të enjtura.
Jo çdo “eko qafe” kontrollon automatikisht çdo strukturë. Gjatë rezervimit duhet të tregoni nëse keni problem me tiroiden, një kokërr të prekshme, nyje të zmadhuar apo një rekomandim specifik nga mjeku.
Kur rekomandohet një eko tiroide?
Mjeku mund të rekomandojë eko të tiroides kur:
- ndieni një kokërr në pjesën e përparme të qafës;
- mjeku ka prekur një nodul gjatë ekzaminimit;
- tiroidja duket e zmadhuar;
- ekziston asimetri ose enjtje e qafës;
- një nodul është identifikuar rastësisht në skaner, rezonancë apo ekzaminim tjetër;
- keni një nodul të njohur që duhet ndjekur;
- analizat dhe ekzaminimi klinik sugjerojnë sëmundje të tiroides;
- dyshohet tiroidit, përfshirë tiroiditin Hashimoto;
- ka vështirësi në gëlltitje, ndjesi presioni ose ndryshim të zërit;
- ekziston histori rrezatimi në kokë ose qafë;
- ekziston histori familjare e kancerit të tiroides;
- duhet vlerësuar një nyje limfatike pranë tiroides;
- nevojitet drejtimi me eko i një biopsie me gjilpërë të hollë.
Sipas udhëzimit të European Thyroid Association për nodujt e tiroides, ekoja diagnostike e tiroides dhe qafës rekomandohet kur dyshohet klinikisht një sëmundje nodulare ose kur një nodul është gjetur rastësisht në një ekzaminim tjetër.
Çfarë mund të tregojë ekoja e tiroides?
Madhësinë e tiroides
Ekoja mat secilin lob dhe mund të tregojë nëse tiroidja është:
- me përmasa normale;
- e zmadhuar në mënyrë të njëtrajtshme;
- e zmadhuar për shkak të disa nodujve;
- asimetrike.
Zmadhimi i tiroides quhet shpesh gushë tiroide ose strumë. Prania e zmadhimit nuk përcakton vetë shkakun dhe duhet të interpretohet bashkë me analizat.
Strukturën e indit tiroide
Një tiroide e shëndetshme zakonisht ka strukturë relativisht homogjene. Ekoja mund të identifikojë ndryshime të shpërndara, heterogjenitet ose ulje të ekogjenitetit.
Këto ndryshime mund të shihen në sëmundje autoimune ose inflamatore, por ekoja nuk duhet të përdoret e vetme për të diagnostikuar Hashimoton apo sëmundjen Graves.
Nodujt dhe kistet
Ekoja mund të tregojë:
- numrin e nodujve;
- vendndodhjen;
- përmasat në tri drejtime;
- nëse janë solidë, cistikë apo të përzier;
- kufijtë;
- formën;
- praninë e kalcifikimeve;
- marrëdhënien me kapsulën e tiroides;
- ndryshimin krahasuar me ekzaminimet e mëparshme.
Shumica dërrmuese e nodujve të tiroides janë beninj. Edhe American Thyroid Association thekson se shumë noduj nuk shkaktojnë simptoma dhe shumica nuk janë kancerogjenë.
Çfarë është TI-RADS?
TI-RADS është një sistem që ndihmon radiologun të klasifikojë nodujt e tiroides sipas karakteristikave të tyre në eko.
Vlerësohen elemente si:
- përbërja e nodulit;
- ekogjeniteti;
- forma;
- kufijtë;
- prania e vatrave ekogjene ose kalcifikimeve.
Sisteme të ndryshme, si ACR TI-RADS dhe EU-TIRADS, mund të përdorin kategori dhe pragje të ndryshme. Qëllimi është të përcaktohet nëse një nodul:
- nuk kërkon veprim të mëtejshëm;
- duhet kontrolluar pas një intervali;
- duhet vlerësuar për biopsi.
ACR TI-RADS është ndërtuar për të kategorizuar rrezikun dhe për të reduktuar biopsitë e panevojshme.
Një kategori e lartë TI-RADS nuk është diagnozë kanceri. Po kështu, një kategori e ulët nuk duhet interpretuar jashtë kontekstit klinik.
A duhet biopsi çdo nodul tiroide?
Jo. Vendimi për biopsi nuk bazohet vetëm te ekzistenca ose madhësia e nodulit.
Mjeku merr parasysh:
- kategorinë TI-RADS;
- madhësinë;
- pamjen ekografike;
- ndryshimin me kalimin e kohës;
- praninë e nyjeve limfatike të dyshimta;
- simptomat e presionit;
- moshën dhe historinë mjekësore;
- ekspozimin e mëparshëm ndaj rrezatimit;
- historinë familjare;
- rezultatet e analizave hormonale.
Kur indikohet, kryhet biopsi me aspirim me gjilpërë të hollë, zakonisht nën drejtimin e ekos. Materiali analizohet në laborator dhe rezultati citologjik mund të raportohet me sistemin Bethesda.
A tregon ekoja nëse tiroidja punon normalisht?
Jo. Ekoja vlerëson strukturën, jo prodhimin e hormoneve.
Për të kontrolluar funksionin e tiroides, endokrinologu mund të kërkojë:
- TSH;
- FT4;
- në situata të caktuara FT3;
- antitrupa anti-TPO;
- antitrupa anti-Tg;
- antitrupa ndaj receptorit të TSH-së;
- analiza të tjera vetëm kur ekziston indikacion klinik.
Jo çdo pacient ka nevojë për të gjitha këto analiza. Paneli përcaktohet sipas simptomave, ekzaminimit dhe historisë personale.
Është e mundur të keni:
- hipotiroidizëm me një eko pa noduj;
- nodul tiroide me TSH normale;
- ndryshime ekografike që sugjerojnë tiroidit, por analiza normale;
- analiza jonormale me strukturë pothuajse normale në eko.
Kjo është arsyeja pse ekoja dhe konsultimi endokrinologjik plotësojnë njëri-tjetrin.
Cilat simptoma mund të lidhen me funksionin e tiroides?
Simptomat që mund të kërkojnë vlerësim endokrinologjik përfshijnë:
- lodhje të vazhdueshme;
- ndryshim të pashpjeguar të peshës;
- ndjeshmëri të pazakontë ndaj të ftohtit ose nxehtësisë;
- rrahje të shpejta ose të çrregullta të zemrës;
- dridhje të duarve;
- djersitje të shtuar;
- kapsllëk;
- ankth ose nervozizëm;
- çrregullime të ciklit menstrual;
- rënie të flokëve;
- lëkurë të thatë;
- vështirësi në përqendrim.
Këto simptoma nuk janë specifike vetëm për tiroiden. Prania e tyre nuk do të thotë automatikisht se ekziston sëmundje tiroide dhe kërkon interpretim mjekësor.
Çfarë kontrollon ekoja te nyjet limfatike?
Nyjet limfatike janë pjesë e sistemit imunitar. Ato mund të zmadhohen si pasojë e:
- infeksioneve virale;
- infeksioneve të fytit ose dhëmbëve;
- inflamacionit;
- sëmundjeve autoimune;
- problemeve të tiroides;
- sëmundjeve më serioze që kërkojnë hetim të mëtejshëm.
Në eko, mjeku vlerëson:
- vendndodhjen e nyjes;
- përmasat;
- formën;
- trashësinë e korteksit;
- praninë e hilumit yndyror;
- strukturën e brendshme;
- kufijtë;
- kalcifikimet ose zonat cistike;
- mënyrën e furnizimit me gjak.
Madhësia nuk është kriteri i vetëm. Një nyje relativisht e madhe mund të jetë reaktive dhe beninje, ndërsa një nyje më e vogël mund të kërkojë vlerësim për shkak të formës ose strukturës së saj.
Ekoja mund të tregojë nëse pamja është më shumë reaktive apo e dyshimtë, por nuk mund të japë gjithmonë diagnozë përfundimtare. Mund të nevojiten analiza, konsultë ORL, skaner, rezonancë ose biopsi.
Kur një kokërr në qafë nuk duhet neglizhuar?
Kërkoni vlerësim mjekësor kur një masë në qafë:
- vazhdon më shumë se dy javë pa një shkak të qartë infektiv;
- nuk po zvogëlohet;
- po rritet;
- është e fortë ose e fiksuar;
- rikthehet pas trajtimit;
- shoqërohet me ngjirje të vazhdueshme të zërit;
- shoqërohet me vështirësi në gëlltitje;
- shoqërohet me humbje peshe, djersitje nate ose temperaturë të pashpjeguar;
- ndodhet mbi klavikulë;
- shoqërohet me histori kanceri ose rrezatimi.
Udhëzimi i American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery rekomandon vlerësim të shpejtë të një mase të qafës te të rriturit kur ajo vazhdon të paktën dy javë pa përmirësim ose kohëzgjatja e saj nuk është e qartë.
Vështirësia në frymëmarrje, ënjtja që rritet shpejt ose dhimbja e fortë me temperaturë kërkojnë vlerësim urgjent.
A duhet të bëjë çdo person eko tiroide çdo vit?
Jo. Ekoja e tiroides nuk rekomandohet si depistim rutinë vjetor për çdo të rritur pa simptoma, pa gjetje në ekzaminim dhe pa faktorë të veçantë rreziku.
USPSTF rekomandon kundër depistimit rutinë për kancer tiroide te të rriturit pa simptoma, për shkak të rrezikut të zbulimit dhe trajtimit të ndryshimeve shumë të vogla që mund të mos shkaktonin probleme.
Kjo nuk zbatohet njësoj për personat që kanë:
- një kokërr të prekshme;
- zmadhim ose asimetri të qafës;
- simptoma lokale;
- nodul të zbuluar më parë;
- histori të rrezatimit në kokë ose qafë;
- histori familjare të rëndësishme;
- gjetje të dyshimtë në një ekzaminim tjetër.
Sa shpesh duhet përsëritur ekoja?
Nuk ka një interval të vetëm për të gjithë.
Përsëritja varet nga:
- madhësia dhe kategoria e nodulit;
- rezultati i biopsisë, nëse është kryer;
- ndryshimet në krahasim me ekon e mëparshme;
- simptomat;
- mosha dhe faktorët e rrezikut;
- rekomandimi i radiologut dhe endokrinologut.
Disa noduj nuk kërkojnë ndjekje. Të tjerë mund të kontrollohen pas një viti ose pas një intervali më të gjatë. Një eko e re nuk duhet planifikuar automatikisht çdo gjashtë muaj pa rekomandim mjekësor.
Merrni gjithmonë me vete raportin dhe, nëse është e mundur, imazhet e ekzaminimit të mëparshëm. Krahasimi është më i saktë sesa vlerësimi i një raporti të vetëm.
A është eko qafe e njëjtë me Eko Doppler të karotideve?
Jo.
Eko qafe ose eko tiroide kontrollon kryesisht tiroiden, nyjet limfatike dhe strukturat sipërfaqësore.
Eko Doppler e karotideve kontrollon arteriet që çojnë gjakun drejt trurit dhe vlerëson:
- rrjedhjen e gjakut;
- pllakat aterosklerotike;
- ngushtimet e arterieve;
- ndryshimet e shpejtësisë së qarkullimit.
Një eko standarde e tiroides nuk zëvendëson Eko Doppler të karotideve. Nisa Medical Center i liston të dyja si ekzaminime të veçanta Eko Ultrasound.
Po për dhimbjen muskulare ose vertebrale të qafës?
Ekoja e qafës nuk është ekzaminimi kryesor për disqet cervikale, vertebrat ose nervat e shtyllës kurrizore.
Nëse dhimbja:
- përhapet drejt krahut;
- shoqërohet me mpirje;
- shoqërohet me dobësi;
- lidhet me lëvizjen e shtyllës cervikale;
mund të nevojitet ekzaminim neurologjik, ortopedik, radiografi ose rezonancë, sipas rekomandimit të mjekut.
Gjatë rezervimit shpjegoni nëse problemi është një kokërr në qafë apo dhimbje muskulare dhe vertebrale, sepse kërkojnë vlerësime të ndryshme.
Si të përgatiteni për eko të qafës?
Zakonisht nuk kërkohet agjërim.
Përpara ekzaminimit:
- vishni një bluzë që e lë qafën lehtësisht të lirë;
- shmangni varëset ose aksesorët e ngushtë;
- merrni raportet dhe imazhet e mëparshme;
- merrni analizat e fundit të tiroides;
- tregoni medikamentet dhe suplementet që përdorni;
- tregoni saktësisht zonën ku ndieni kokrrën ose dhimbjen;
- informoni mjekun për histori familjare ose rrezatim të mëparshëm.
Nuk duhet të ndërprisni ilaçet e tiroides vetëm për shkak të ekos, përveçse kur ju udhëzon mjeku.
Eko Qafe + endokrinolog: pse ka vlerë kombinimi?
Ekoja mund të tregojë:
- madhësinë e tiroides;
- strukturën;
- nodujt;
- karakteristikat e tyre;
- pamjen e nyjeve limfatike.
Endokrinologu integron këto gjetje me:
- simptomat;
- ekzaminimin fizik;
- TSH-në dhe hormonet tiroide;
- antitrupat;
- historinë familjare;
- medikamentet;
- rezultatet e mëparshme.
Pas vlerësimit, mund të vendoset nëse nevojitet:
- vetëm monitorim;
- trajtim hormonal;
- analiza shtesë;
- shintigrafi;
- biopsi me gjilpërë të hollë;
- konsultë ORL ose kirurgjikale;
- ekzaminim tjetër imazherik.
Një rezultat ekografie nuk duhet trajtuar i shkëputur nga situata klinike.
Rezervoni Eko Qafe dhe konsultë endokrinologjike në Tiranë
Pranë Nisa Medical Center mund të rezervoni Eko Qafe dhe konsultë në Endokrinologji për një vlerësim të integruar të tiroides.
Gjatë kontaktit tregoni:
- simptomën kryesore;
- nëse keni një kokërr ose enjtje;
- nëse keni nodul të njohur;
- analizat e fundit të tiroides;
- raportet e ekzaminimeve të mëparshme;
- nëse dëshironi paketën Eko + endokrinolog.
Nisa Medical Center
Rruga e Kavajës, Kompleksi “Square 21”
Kati I, Shkalla II, Tiranë
Telefon: +355 69 75 01 541
Kontaktoni Nisa Medical Center për rezervimin.
Pyetje të shpeshta
A janë eko qafe dhe eko tiroide e njëjta gjë?
Jo domosdoshmërisht. Ekoja e tiroides përqendrohet te gjëndra tiroide dhe nyjet përreth. Ekoja e qafës mund të përfshijë edhe nyjet limfatike, gjëndrat e pështymës, masat sipërfaqësore dhe indet e buta, në varësi të indikacionit.
A tregon ekoja nëse kam hipotiroidizëm?
Jo. Hipotiroidizmi diagnostikohet kryesisht me simptoma, ekzaminim dhe analiza si TSH dhe FT4. Ekoja mund të tregojë ndryshime strukturore që sugjerojnë tiroidit, por nuk mat prodhimin e hormoneve.
A do të thotë noduli i tiroides kancer?
Jo. Shumica e nodujve janë beninj. Rreziku vlerësohet nga karakteristikat në eko, madhësia, nyjet limfatike dhe faktorët klinikë. Në raste të caktuara rekomandohet biopsi.
Çfarë do të thotë TI-RADS?
TI-RADS është një sistem klasifikimi i nodujve të tiroides sipas pamjes së tyre në eko. Ai ndihmon në vendimin nëse noduli nuk kërkon veprim, duhet monitoruar apo duhet vlerësuar për biopsi.
A mund të tregojë ekoja nëse një nyje limfatike është kancerogjene?
Ekoja mund të identifikojë karakteristika normale, reaktive ose të dyshimta, por jo gjithmonë mund të japë diagnozë përfundimtare. Në varësi të gjetjes mund të nevojitet biopsi ose ekzaminim tjetër.
A mund të bëhet eko tiroide gjatë shtatzënisë?
Po. Ekoja përdor valë ultratingujsh dhe jo rrezatim jonizues. Ajo mund të kryhet gjatë shtatzënisë kur ekziston indikacion mjekësor.
A duhet të jem pa ngrënë për eko qafe?
Zakonisht jo. Ekoja e qafës dhe e tiroides nuk kërkon agjërim. Merrni me vete analizat dhe raportet e mëparshme.
Sa shpesh duhet kontrolluar një nodul tiroide?
Intervali varet nga madhësia, kategoria TI-RADS, ndryshimet me kalimin e kohës dhe faktorët individualë. Jo çdo nodul kërkon kontroll vjetor.
A zëvendëson ekoja analizat e tiroides?
Jo. Ekoja vlerëson strukturën, ndërsa analizat vlerësojnë funksionin. Shpesh të dyja nevojiten për një vlerësim të plotë.
A kontrollon ekoja e qafës arteriet karotide?
Jo në mënyrë të plotë. Për pllakat, ngushtimet dhe rrjedhjen e gjakut në karotide kërkohet Eko Doppler e karotideve.
Ky material ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën, ekzaminimin klinik, diagnozën ose trajtimin nga mjeku.