Eko gjiri apo mamografi? Përgjigjja nuk varet vetëm nga mosha. Te gratë e reja me një kokërr ose shqetësim të ri, ekoja e gjirit është shpesh ekzaminimi i parë. Për depistimin e kancerit të gjirit pas moshës së rekomanduar, mamografia mbetet ekzaminimi kryesor. Pas moshës 40–45 vjeç, ekoja zakonisht përdoret si plotësuese dhe jo si zëvendësuese e mamografisë.

Zgjedhja përfundimtare ndikohet gjithashtu nga:

  • prania ose mungesa e simptomave;
  • historia familjare;
  • dendësia e gjirit;
  • shtatzënia ose ushqyerja me gji;
  • rezultatet e ekzaminimeve të mëparshme;
  • rreziku individual për kancer gjiri.

Përgjigjja e shkurtër sipas moshës

Mosha dhe situata Ekzaminimi që përdoret zakonisht
Nën 30 vjeç, pa simptoma dhe me rrezik mesatar Zakonisht nuk kërkohet ekzaminim imazherik rutinë vetëm për shkak të moshës
Nën 30 vjeç, me një kokërr ose simptomë të re Eko e gjirit zakonisht është ekzaminimi i parë
30–39 vjeç, me simptomë Eko gjiri; sipas gjetjes mund të shtohet mamografi diagnostike
40–44 vjeç, pa simptoma Fillimi i mamografisë ndryshon sipas udhëzimit dhe rrezikut individual
40 vjeç e lart, me një kokërr ose ndryshim të ri Mamografi diagnostike dhe shpesh eko e fokusuar
45–74 vjeç, pa simptoma dhe me rrezik mesatar Mamografia është ekzaminimi kryesor i depistimit
Mbi 75 vjeç Vendim individual sipas shëndetit, rrezikut dhe historisë së ekzaminimeve
Çdo moshë, me rrezik të lartë Plan i personalizuar që mund të përfshijë mamografi, rezonancë dhe ekzaminime të tjera

Kjo tabelë është orientuese. Një simptomë e re nuk duhet të lihet pa u kontrolluar vetëm sepse personi është “shumë i ri” për mamografi ose ka kryer së fundmi një ekzaminim normal.

Depistim apo diagnostikim: ndryshimi që përcakton ekzaminimin

Përpara se të krahasojmë ekon e gjirit me mamografinë, duhet të dallojmë dy situata të ndryshme.

Depistimi i gjirit

Depistimi kryhet te një grua që:

  • nuk ka kokërr;
  • nuk ka sekrecione nga thithka;
  • nuk ka ndryshim të lëkurës;
  • nuk ka simptomë tjetër të dyshimtë.

Qëllimi është zbulimi i ndryshimeve të hershme përpara se ato të japin shenja. Mamografia është ekzaminimi kryesor i depistimit të kancerit të gjirit.

Ekzaminimi diagnostik

Ekzaminimi diagnostik kryhet kur ekziston:

  • një kokërr e prekshme;
  • sekrecion spontan nga thithka;
  • tërheqje e re e thithkës;
  • ndryshim i lëkurës;
  • dhimbje e lokalizuar dhe e vazhdueshme;
  • zmadhim i nyjeve nën sqetull;
  • rezultat jonormal në një ekzaminim të mëparshëm.

Në këtë situatë mund të nevojitet eko, mamografi diagnostike ose kombinimi i tyre. Ekzaminimi diagnostik nuk duhet shtyrë deri në kontrollin e ardhshëm rutinë.

Çfarë është eko e gjirit?

Ekoja e gjirit, e quajtur edhe ekografi mamare, përdor valë ultratingujsh për të krijuar pamje të strukturave të brendshme të gjirit. Nuk përdor rrezatim jonizues.

Gjatë ekzaminimit vendoset xhel mbi lëkurë dhe sonda lëvizet mbi zonën që duhet kontrolluar. Mjeku mund të vlerësojë në kohë reale indin e gjirit dhe zonën nën sqetull.

Ekoja mund të ndihmojë për:

  • të dalluar një kist me lëng nga një masë solide;
  • të ekzaminuar një kokërr të prekshme;
  • të vlerësuar një zonë të dhimbshme;
  • të kontrolluar një ndryshim të zbuluar në mamografi;
  • të vlerësuar gjirin gjatë shtatzënisë ose ushqyerjes me gji;
  • të kontrolluar nyjet limfatike nën sqetull;
  • të udhëhequr marrjen e materialit me gjilpërë ose biopsinë.

Ekzaminimi është pa dhimbje për shumicën e pacienteve dhe zakonisht nuk kërkon përgatitje të veçantë.

Çfarë është mamografia?

Mamografia është një ekzaminim me rreze X në dozë të ulët, i krijuar posaçërisht për gjirin. Gjatë procedurës, gjiri vendoset për disa sekonda ndërmjet dy pllakave për të përftuar pamje sa më të qarta.

Ekzistojnë dy përdorime kryesore:

Mamografia e depistimit

Kryhet te gratë pa simptoma, sipas moshës dhe programit të kontrollit.

Mamografia diagnostike

Kryhet kur ka një simptomë ose kur mamografia e depistimit ka treguar një ndryshim që kërkon pamje shtesë.

Mamografia mund të identifikojë:

  • masa shumë të vogla;
  • asimetri të indit;
  • deformim të arkitekturës së gjirit;
  • mikrokalcifikime;
  • ndryshime që nuk mund të preken me dorë.

Sipas National Cancer Institute, mikrokalcifikimet mund të jenë aq të vogla sa të mos preken dhe në disa raste mund të lidhen me ndryshime shumë të hershme.

A mund ta zëvendësojë ekoja mamografinë?

Në shumicën e rasteve, jo.

Ekoja dhe mamografia shohin karakteristika të ndryshme të gjirit. Ekoja është veçanërisht e dobishme për kistet, masat solide dhe kontrollin e një zone të caktuar. Mamografia është më e përshtatshme për depistim dhe për identifikimin e mikrokalcifikimeve ose deformimeve që mund të mos shfaqen në eko.

RadiologyInfo, platformë e ACR dhe RSNA, thekson se disa kancere dhe shumë kalcifikime të dukshme në mamografi nuk mund të shihen në ekografi.

Prandaj:

  • një eko normale nuk e anulon automatikisht nevojën për mamografi;
  • një mamografi normale nuk përjashton nevojën për eko kur ekziston një kokërr e prekshme;
  • në disa raste të dyja ekzaminimet janë të nevojshme;
  • as ekoja dhe as mamografia nuk mund të përcaktojnë gjithmonë me siguri nëse një ndryshim është kancer; mund të nevojitet biopsi.

Eko gjiri apo mamografi nën moshën 30 vjeç?

Te një grua nën 30 vjeç me një kokërr të re, ekoja e gjirit është zakonisht ekzaminimi i parë. Indet e gjirit në këtë moshë shpesh janë më të dendura dhe ekografia mund të tregojë nëse bëhet fjalë për:

  • kist;
  • fibroadenomë;
  • ndryshim inflamator;
  • absces;
  • masë solide që kërkon vlerësim të mëtejshëm.

Sipas ACR Appropriateness Criteria për masat e prekshme të gjirit, ekoja është ekzaminimi kryesor fillestar te gratë më të reja me një kokërr të prekshme.

Mamografia mund të shtohet kur:

  • gjetja në eko është e dyshimtë;
  • ekzaminimi klinik nuk përputhet me rezultatin e ekos;
  • ekziston rrezik i lartë familjar ose gjenetik;
  • mjeku kërkon vlerësim më të gjerë.

Te gratë pa simptoma dhe me rrezik mesatar, nuk rekomandohet domosdoshmërisht një eko vjetore vetëm sepse janë nën moshën e mamografisë.

Çfarë rekomandohet nga mosha 30 deri në 39 vjeç?

Në këtë grupmoshë, zgjedhja varet më shumë nga simptoma dhe rreziku sesa nga një rregull i vetëm.

Kur ka një kokërr, sekrecion ose ndryshim të lokalizuar:

  • ekoja është shpesh ekzaminimi i parë;
  • mamografia diagnostike mund të shtohet;
  • mund të kërkohen pamje shtesë ose biopsi kur gjetja është e dyshimtë.

Te një grua pa simptoma dhe me rrezik mesatar, mamografia rutinë zakonisht nuk fillon vetëm për shkak se ka mbushur 30 vjeç.

Megjithatë, një grua me mutacion BRCA, histori të fortë familjare, rrezatim të mëparshëm në kraharor ose faktorë të tjerë të rëndësishëm mund të ketë nevojë për kontroll më të hershëm dhe më të specializuar.

Eko gjiri apo mamografi pas moshës 40 vjeç?

Pas moshës 40 vjeç, mamografia bëhet gjithnjë e më e rëndësishme për depistimin. Ekoja mund të shtohet për një zonë të caktuar ose kur gjiri është i dendur, por nuk duhet përdorur vetë si zëvendësim i mamografisë së rekomanduar.

Udhëzimet ndërkombëtare nuk janë plotësisht identike:

Kjo është arsyeja pse fillimi dhe intervali i mamografisë duhet të përshtaten me programin e vendit, historinë personale dhe këshillën e mjekut.

Nëse një grua mbi 40 vjeç ka një kokërr ose ndryshim të ri, zakonisht nevojitet mamografi diagnostike, shpesh e kombinuar me një eko të fokusuar. Ajo nuk duhet të presë mamografinë e ardhshme të depistimit.

Çfarë rekomandohet nga mosha 45 deri në 74 vjeç?

Për gratë pa simptoma dhe me rrezik mesatar, mamografia është ekzaminimi kryesor i depistimit në këtë grupmoshë.

Ekoja mund të rekomandohet më pas kur:

  • mamografia tregon një masë që duhet karakterizuar;
  • ekziston një zonë e prekshme që nuk shpjegohet plotësisht;
  • indi është i dendur;
  • radiologu kërkon vlerësim të fokusuar;
  • duhet kontrolluar një zonë nën sqetull;
  • duhet udhëhequr një biopsi.

Në këtë grupmoshë nuk është e saktë të bëhet vetëm eko çdo vit dhe të anashkalohet mamografia pa arsye mjekësore.

Po pas moshës 75 vjeç?

Pas moshës 75 vjeç, vazhdimi i mamografisë vendoset individualisht.

Mjeku merr parasysh:

  • gjendjen e përgjithshme shëndetësore;
  • jetëgjatësinë e pritshme;
  • historinë e mëparshme të mamografive;
  • rrezikun personal;
  • aftësinë dhe dëshirën për të ndjekur trajtimin nëse zbulohet një problem.

USPSTF e konsideron ende të pamjaftueshme evidencën për të përcaktuar një rregull universal pas moshës 75 vjeç. Kjo nuk do të thotë se mamografia duhet ndalur automatikisht në ditëlindjen e 75-të.

Çfarë ndodh kur gjiri është i dendur?

Gjiri i dendur ka më shumë ind fibroz dhe gjëndror dhe më pak ind dhjamor. Dendësia:

  • nuk mund të përcaktohet me prekje;
  • nuk përcaktohet nga madhësia e gjirit;
  • identifikohet në mamografi;
  • mund ta bëjë mamografinë më të vështirë për t’u interpretuar;
  • lidhet edhe me një rritje të rrezikut për kancer gjiri.

Sipas National Cancer Institute, pothuajse gjysma e grave mbi 40 vjeç që kryejnë mamografi rezultojnë me gjinj të dendur.

Në këtë situatë, mjeku mund të diskutojë:

  • tomosintezën ose mamografinë 3D;
  • ekon plotësuese;
  • rezonancën e gjirit te gratë me rrezik më të lartë;
  • intervalin e kontrollit.

Megjithatë, dendësia e gjirit nuk do të thotë automatikisht se çdo grua duhet të kryejë eko. Ekzaminimi plotësues duhet vendosur duke kombinuar dendësinë me faktorët e tjerë të rrezikut.

Eko apo mamografi gjatë shtatzënisë?

Kur një grua shtatzënë zbulon një kokërr ose ndryshim në gji, ekoja është zakonisht ekzaminimi i parë, sepse nuk përdor rrezatim.

Shtatzënia nuk duhet të përdoret si arsye për të shtyrë vlerësimin e një mase të re. Shumica e ndryshimeve në këtë periudhë janë beninje, por çdo gjetje e vazhdueshme duhet kontrolluar.

Mamografia nuk është automatikisht e ndaluar gjatë shtatzënisë. Sipas ACR Appropriateness Criteria për imazherinë e gjirit gjatë shtatzënisë, ajo mund të kryhet kur ka indikacion mjekësor. Njoftoni gjithmonë mjekun dhe teknikun për shtatzëninë e mundshme ose të konfirmuar.

Po gjatë ushqyerjes me gji?

Gjatë ushqyerjes me gji mund të shfaqen:

  • kanale të bllokuara;
  • kiste qumështi;
  • mastit;
  • absces;
  • masa të tjera beninje ose malinje.

Ekoja është shumë e dobishme për vlerësimin e një kokrre të re. Mamografia gjithashtu mund të kryhet kur nevojitet dhe nuk kërkon ndërprerjen e ushqyerjes me gji.

Ushqyerja ose pompimi i qumështit pak përpara ekzaminimit mund ta bëjë gjirin më pak të tendosur dhe procedurën më të rehatshme.

Kur kërkohet kontroll më i hershëm për shkak të rrezikut?

Mosha standarde e depistimit nuk zbatohet njësoj për çdo grua. Vlerësimi i specializuar është veçanërisht i rëndësishëm kur ekziston:

  • mutacion BRCA1, BRCA2 ose sindromë tjetër gjenetike;
  • nënë, motër ose vajzë e diagnostikuar me kancer gjiri, veçanërisht në moshë të re;
  • disa raste kanceri gjiri ose vezoreje në familje;
  • rrezatim në kraharor në moshë të re;
  • histori personale e kancerit të gjirit;
  • biopsi e mëparshme me lezion me rrezik të lartë;
  • rrezik i llogaritur i lartë gjatë jetës.

Në këto raste mund të rekomandohet fillim më i hershëm dhe kombinim i mamografisë me rezonancë magnetike. Ekoja mund të ketë rol plotësues, por nuk është domosdoshmërisht metoda kryesore e depistimit.

Kur një simptomë kërkon kontroll pa pritur?

Rezervoni vlerësim mjekësor nëse vëreni:

  • një kokërr të re në gji ose nën sqetull;
  • trashje ose forcim të një zone;
  • ndryshim të formës ose madhësisë së njërit gji;
  • tërheqje të re të thithkës;
  • sekrecion spontan, veçanërisht me gjak;
  • gropëzim ose pamje si “lëkurë portokalli”;
  • skuqje, enjtje ose nxehtësi që nuk kalon;
  • plagë ose ndryshim të vazhdueshëm të thithkës;
  • dhimbje të lokalizuar dhe të vazhdueshme.

Shumica e kokrrave të gjirit nuk janë kancer, por kjo nuk mund të përcaktohet vetëm me prekje.

Nëse një ndryshim vazhdon edhe pas një rezultati normal, rikontaktoni mjekun. Rezultati imazherik duhet të përputhet me atë që ndihet dhe shihet gjatë ekzaminimit klinik.

A mjafton ekoja për dhimbjen e gjirit?

Dhimbja e gjirit është e zakonshme dhe shpesh lidhet me ciklin menstrual, ndryshimet hormonale, kistet, medikamentet ose muskujt e kraharorit.

Kur dhimbja është:

  • në të dy gjinjtë;
  • e shpërndarë;
  • e lidhur me ciklin;
  • pa kokërr ose ndryshim tjetër;

mund të mos jetë i nevojshëm menjëherë ekzaminimi imazherik.

Kur dhimbja është e lokalizuar, e vazhdueshme, jo e lidhur me ciklin ose shoqërohet me kokërr, mjeku mund të rekomandojë:

  • eko te gratë më të reja;
  • mamografi diagnostike dhe/ose eko pas moshës 30–40 vjeç.

Po nëse kam implante gjiri?

Gratë me implante mund dhe duhet të ndjekin mamografinë e rekomanduar sipas moshës dhe rrezikut. Informoni qendrën paraprakisht, sepse nevojiten pamje të posaçme për të zhvendosur implantin dhe për të vizualizuar më mirë indin.

Ekoja mund të përdoret për:

  • një kokërr të prekshme;
  • grumbullim lëngu;
  • disa komplikacione të implantit;
  • vlerësimin e indeve përreth.

Ajo nuk e zëvendëson automatikisht mamografinë e depistimit.

A është e rrezikshme mamografia?

Mamografia përdor një dozë të ulët rrezatimi. Ekspozimi nuk është zero, por për gratë në moshën dhe grupin e duhur të rrezikut, përfitimi i zbulimit të hershëm konsiderohet më i madh se rreziku i ekspozimit.

Kompresimi mund të shkaktojë parehati të përkohshme, por zgjat vetëm disa sekonda për çdo pamje. Nëse gjinjtë janë të ndjeshëm, mund ta planifikoni ekzaminimin në një periudhë të ciklit kur ndjeshmëria është më e ulët.

Si të përgatiteni për eko të gjirit?

Ekoja nuk kërkon agjërim apo analiza paraprake.

Përpara vizitës:

  • vishni rroba që hiqen lehtë nga pjesa e sipërme;
  • merrni raportet dhe imazhet e mëparshme;
  • tregoni saktësisht zonën ku ndieni kokrrën ose dhimbjen;
  • informoni mjekun për historinë familjare dhe ndërhyrjet e mëparshme;
  • njoftoni nëse jeni shtatzënë ose ushqeni me gji.

Ekzaminimi zgjat zakonisht rreth 15–30 minuta, në varësi të simptomës dhe gjetjeve.

Si të përgatiteni për mamografi?

Ditën e mamografisë:

  • mos përdorni deodorant, pudër, krem ose locion në gjinj dhe nën sqetulla;
  • merrni mamografitë dhe raportet e mëparshme;
  • informoni stafin për implantet;
  • tregoni nëse ekziston mundësia e shtatzënisë;
  • përshkruani çdo kokërr, dhimbje ose ndryshim të ri.

Krahasimi me mamografitë e mëparshme mund ta ndihmojë radiologun të dallojë një ndryshim të ri nga një karakteristikë e qëndrueshme.

Çfarë do të thotë rezultati BI-RADS?

Raportet e ekos dhe mamografisë mund të përdorin sistemin BI-RADS:

Kategoria Kuptimi i përgjithshëm
BI-RADS 0 Ekzaminimi nuk është i plotë; nevojiten pamje ose të dhëna shtesë
BI-RADS 1 Nuk është identifikuar gjetje jonormale
BI-RADS 2 Gjetje beninje
BI-RADS 3 Gjetje me shumë gjasa beninje; zakonisht kërkon kontroll në interval të shkurtër
BI-RADS 4 Gjetje e dyshimtë; mund të rekomandohet biopsi
BI-RADS 5 Gjetje shumë e dyshimtë; kërkohet vlerësim i shpejtë me biopsi
BI-RADS 6 Kancer i konfirmuar më parë me biopsi

BI-RADS nuk është stadi i kancerit. Kategoritë 4 dhe 5 tregojnë nevojën për verifikim, jo një diagnozë përfundimtare pa biopsi.

Rezervoni eko gjiri në Tiranë

Nëse mjeku ju ka rekomanduar eko gjiri në Tiranë, ekzaminimin mund ta rezervoni pranë Nisa Medical Center. Eko Gjiri është pjesë e ekzaminimeve Eko Ultrasound të klinikës.

Nëse nuk jeni e sigurt nëse keni nevojë për eko apo mamografi, përshkruani moshën, simptomën dhe ekzaminimet e mëparshme gjatë kontaktit. Në varësi të situatës, mund të nevojitet fillimisht konsultë mjekësore ose një lloj tjetër ekzaminimi.

Nisa Medical Center
Rruga e Kavajës, Kompleksi “Square 21”
Kati I, Shkalla II, Tiranë
Telefon: +355 69 75 01 541

Kontaktoni Nisa Medical Center për rezervimin e ekos së gjirit.

Pyetje të shpeshta

Eko gjiri apo mamografi pas moshës 40 vjeç?

Për depistimin rutinë, mamografia është ekzaminimi kryesor pas moshës së rekomanduar. Ekoja mund të shtohet kur ka një kokërr, një gjetje në mamografi ose gjinj të dendur, por zakonisht nuk e zëvendëson mamografinë.

A e zëvendëson ekoja e gjirit mamografinë?

Jo në shumicën e rasteve. Ekoja mund të mos tregojë mikrokalcifikimet dhe disa ndryshime të hershme që shihen në mamografi. Të dyja metodat mund të plotësojnë njëra-tjetrën.

Në çfarë moshe duhet bërë mamografia e parë?

Udhëzimet ndryshojnë. Disa rekomandojnë fillimin nga mosha 40 vjeç, ndërsa udhëzimet evropiane të depistimit të organizuar e sugjerojnë nga 45 vjeç për gratë me rrezik mesatar. Gratë me rrezik të lartë mund të kenë nevojë të fillojnë më herët.

Kam një kokërr dhe jam nën 30 vjeç. Çfarë duhet të bëj?

Mos e injoroni për shkak të moshës. Rezervoni vlerësim mjekësor. Ekoja e gjirit është zakonisht ekzaminimi i parë për një kokërr të re te gratë nën 30 vjeç.

A duhet të bëj eko nëse kam gjinj të dendur?

Jo automatikisht. Ekoja mund të përdoret si ekzaminim plotësues, por vendimi duhet të marrë parasysh dendësinë, rezultatin e mamografisë dhe rrezikun individual.

A mund të bëhet ekoja e gjirit gjatë shtatzënisë?

Po. Ekoja nuk përdor rrezatim dhe zakonisht është ekzaminimi i parë kur shfaqet një kokërr ose ndryshim në gji gjatë shtatzënisë.

A dhemb mamografia?

Kompresimi mund të shkaktojë parehati ose dhimbje të shkurtër. Presioni zgjat vetëm disa sekonda për çdo pamje dhe është i nevojshëm për të përftuar imazhe të qarta.

Çfarë duhet të bëj nëse ekoja është normale, por kokrra vazhdon?

Rikontaktoni mjekun. Mund të nevojitet riekzaminim, mamografi diagnostike, kontroll pas një intervali ose biopsi. Një simptomë e vazhdueshme nuk duhet të lihet pa ndjekje vetëm për shkak të një rezultati normal.

Ky material ka qëllim informues dhe nuk zëvendëson konsultën, ekzaminimin klinik, diagnozën ose trajtimin nga mjeku